Artikel: “Soms gaat poepen niet vanzelf” in dagblad Trouw 12-2-2016

15 februari 2016 - 7 minutes read

Groningen, 15-2-2016. Een twee pagina’s vullend artikel over obstipatie bij kinderen staat in Dagblad Trouw van vrijdag 12 februari 2016, onder de titel “Soms gaat poepen niet vanzelf”. Op dezelfde dag had ook het RTL nieuws aandacht voor obstipatie bij kinderen. Wij zijn blij dat er zoveel aandacht is voor een onderwerp waar meestal weinig over gesproken wordt. De titel van het artikel zegt eigenlijk al veel: poepen lijkt iets wat vanzelf gaat, maar voor veel kinderen is dat niet zo. In dit bericht leggen wij uit waarom poepen soms niet vanzelf gaat, en wat het BOKi onderzoek daaraan wil bijdragen.

Poepen moet je leren

Tijdens het poepen werken de spieren van de buik en de bekkenbodem samen. De buikspieren zorgen voor druk in de buik, terwijl de bekkenbodemspieren en de kringspier rond de anus juist moeten ontspannen om de ontlasting door te laten. Die samenwerking gaat niet bij iedereen vanzelf goed. Veel kinderen met obstipatie spannen, bewust of onbewust, hun bekkenbodemspieren aan tijdens het poepen en ontspannen de kringspier niet goed. Ook een onvoldoende stabiele romp kan het lastig maken om de juiste houding aan te nemen en genoeg druk in de buik op te bouwen. Het gevolg is dat het poepen moeite kost, lang duurt of pijn doet. Juist daarom kan het helpen om het poepen als het ware opnieuw te leren.

De vicieuze cirkel van ophouden

Als poepen pijn doet, gaan kinderen de ontlasting ophouden. Dat is begrijpelijk, maar het maakt de klachten erger. De darm onttrekt water aan de ontlasting die blijft zitten, waardoor die harder wordt. Er hoopt zich steeds meer ontlasting op in de darm, het volgende toiletbezoek wordt nog moeilijker en pijnlijker, en het kind houdt de ontlasting nog vaker op. Ook omstandigheden in het dagelijks leven spelen een rol: een onwennige wc op school, een verandering van school, pesten of spanningen thuis kunnen ervoor zorgen dat een kind de ontlasting ophoudt. Zo kan een kind in een vicieuze cirkel terechtkomen die moeilijk te doorbreken is.

De gewone behandeling

De huisarts begint bij verstopping meestal met uitleg over het ontstaan van de klachten en over de vicieuze cirkel, met adviezen over eten en drinken en met toilettraining: op vaste momenten van de dag, bijvoorbeeld na de maaltijd, even rustig op het toilet zitten. Helpt dat onvoldoende, dan schrijft de huisarts een laxeermiddel voor dat de ontlasting zachter maakt. Ondanks deze behandeling heeft een groot deel van de kinderen na 6 tot 12 maanden nog steeds klachten. Laxeermiddelen maken de ontlasting zachter, maar leren een kind niet hoe het de spieren van de buik en de bekkenbodem goed kan gebruiken tijdens het poepen.

Wat doet een kinderbekkenfysiotherapeut?

Een kinderbekkenfysiotherapeut richt zich precies op dat leren. Het kind krijgt uitleg over hoe het poepen werkt en wat het zelf kan doen. Het oefent een stabiele houding op het toilet, met de voeten goed ondersteund. Het leert beter te voelen wanneer het moet poepen, leert te ontspannen tijdens het poepen, leert goed te ademen zodat er voldoende druk in de buik ontstaat, en leert op een goede manier te persen. De oefeningen worden afgestemd op de leeftijd van het kind; bij jonge kinderen worden de ouders nauw bij de behandeling betrokken. Kinderbekkenfysiotherapeuten behandelen al veel kinderen met obstipatie en zeggen goede resultaten te behalen, vooral op de lange termijn. Hard wetenschappelijk bewijs voor kinderen die via de huisarts komen, ontbreekt echter nog.

Waarom onderzoek in de huisartsenpraktijk?

Het meeste onderzoek naar obstipatie bij kinderen is gedaan in het ziekenhuis, bij kinderen die al langere tijd klachten hebben en door hun huisarts zijn doorverwezen. De meeste kinderen met verstopping komen echter alleen bij de huisarts: per jaar zijn dat ongeveer 9 nieuwe gevallen per 1000 ingeschreven kinderen. Of kinderbekkenfysiotherapie ook voor deze kinderen een meerwaarde heeft, is nog niet onderzocht. De gedachte achter het BOKi onderzoek is dat meer aandacht voor toilettraining, toilethouding en gedragsmatige ondersteuning vroeg in het beloop van de klachten kan voorkomen dat de obstipatie chronisch wordt. Daardoor zouden kinderen minder vaak naar de kinderarts hoeven en minder lang laxeermiddelen nodig hebben.

Je bent niet de enige

Voor kinderen met verstoppingsklachten is het goed om te weten dat zij niet de enige zijn. Obstipatie is de meest voorkomende aandoening van het maag-darmkanaal bij kinderen. In een onderzoek onder Nederlandse kinderen bevond obstipatie zich zelfs in de top 20 van klachten die kinderen in de voorafgaande twee weken hadden gehad. Toch schamen veel kinderen zich voor hun klachten, zeker als er weleens poep in de onderbroek zit. Artikelen zoals dit in Trouw helpen om het onderwerp bespreekbaar te maken, zodat kinderen en ouders eerder hulp zoeken en de klachten minder lang blijven bestaan.

Het BOKi onderzoek

Daarom doet de afdeling huisartsgeneeskunde van het Universitair Medisch Centrum Groningen het BOKi onderzoek, samen met huisartsen, kinderartsen en kinderbekkenfysiotherapeuten. In dit onderzoek krijgt de helft van de kinderen de gewone behandeling van de huisarts of kinderarts, en gaat de andere helft daarnaast naar een kinderbekkenfysiotherapeut. Een loting bepaalt in welke groep een kind komt. Na 8 maanden kijken wij in welke groep meer kinderen zonder klachten zijn en geen laxeermiddelen meer gebruiken. Ook kijken wij naar de kwaliteit van leven en naar de kosten. Inmiddels zijn er al 56 kinderen met het onderzoek gestart, maar er kunnen nog steeds kinderen meedoen.

Meedoen of meer weten?

Aan het BOKi onderzoek kunnen kinderen van 4 tot en met 17 jaar meedoen bij wie de huisarts of kinderarts functionele obstipatie heeft vastgesteld. Heeft uw kind last van verstopping en wilt u meer weten? Lees dan de informatie voor kinderen en ouders of de uitleg over wat verstopping is, en lees ook ons bericht over het RTL nieuws over obstipatie bij kinderen. Voor vragen kunt u contact met ons opnemen via het contactformulier.

Het BOKi onderzoeksteam