Nascholingsavond kinderen met poep- en plasproblemen voor kinderbekkenfysiotherapeuten in Noord-Holland

30 januari 2015 - 8 minutes read

plaatje poepOp 29 januari hebben we de sneeuw getrotseerd en zijn we afgereisd naar Alkmaar voor een nascholingsavond over kinderen met poep- en plasproblemen voor kinderbekkenfysiotherapeuten in Noord-Holland. Voor het BOKi onderzoek zijn kinderbekkenfysiotherapeuten onmisbaar. Een avond waarop zij bij elkaar komen om hun kennis over de behandeling van kinderen met poep- en plasproblemen bij te houden, is daarom voor ons een uitgelezen moment om te vertellen waar het BOKi onderzoek over gaat en waarom wij hun hulp zo goed kunnen gebruiken.

Waar gaat het BOKi onderzoek over?

BOKi staat voor Behandeling van Obstipatie bij Kinderen. De afdeling huisartsgeneeskunde van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) onderzoekt samen met huisartsen en kinderbekkenfysiotherapeuten wat de beste behandeling is voor kinderen van 4 tot en met 17 jaar met functionele obstipatie. Op dit moment worden voorlichting, voedingsadvies, toilettraining en laxeermiddelen aanbevolen als eerste keus behandeling in de huisartsenpraktijk. Kinderbekkenfysiotherapeuten behandelen al veel kinderen met obstipatie en zeggen goede resultaten te behalen, met name op de lange termijn: minder terugval, minder lang laxeermiddelen en minder vaak chronische klachten. Het wetenschappelijke bewijs dat kinderbekkenfysiotherapie de lange-termijnprognose verbetert, ontbreekt echter nog. Er is nog niet eerder een gerandomiseerd onderzoek naar gedaan bij kinderen die met hun klachten bij de huisarts komen.

In het BOKi onderzoek vergelijken wij daarom twee behandelingen met elkaar. De helft van de kinderen krijgt de standaardbehandeling van de eigen huisarts. De andere helft krijgt dezelfde standaardbehandeling én wordt verwezen naar een kinderbekkenfysiotherapeut in de buurt. Welke behandeling een kind krijgt, wordt bepaald door loting. Voor de start van de behandeling en na 4 en 8 maanden vullen de kinderen en hun ouders een vragenlijst in. Zo kunnen wij straks zien of het toevoegen van kinderbekkenfysiotherapie ertoe leidt dat meer kinderen zonder klachten en zonder laxeermiddelen verder kunnen.

Waarom kinderbekkenfysiotherapeuten zo belangrijk zijn

Omdat de helft van de deelnemende kinderen naar een kinderbekkenfysiotherapeut gaat, is het belangrijk dat er bij iedere deelnemende huisartsenpraktijk een kinderbekkenfysiotherapeut in de buurt meedoet. Kinderen en ouders moeten de behandeling immers dicht bij huis kunnen volgen. Wij zoeken daarom enthousiaste geregistreerde kinder- of bekkenfysiotherapeuten met een aanvullende opleiding kinderbekkenfysiotherapie (SOMT of NPI), die samen met één of meerdere huisartsen uit hun omgeving willen deelnemen aan het onderzoek. Hoe meer kinderbekkenfysiotherapeuten meedoen, hoe meer huisartsenpraktijken kinderen kunnen aanmelden en hoe sneller wij voldoende deelnemers hebben om een betrouwbare uitspraak te kunnen doen.

Poep- en plasproblemen gaan vaak samen

Dat de nascholingsavond over poep- én plasproblemen ging, is geen toeval. Bij kinderen komen problemen met de ontlasting en problemen met plassen vaak samen voor. De International Children’s Continence Society gebruikt daarom de term ‘Bladder and Bowel Dysfunction’, om te benadrukken dat blaas- en darmproblemen bij kinderen vaak hand in hand gaan. Een buik die vol zit met poep kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat een kind de plas minder goed kan ophouden. Voorbeelden van plasklachten zijn ongewild urineverlies overdag of ’s nachts, pijn bij het plassen, nadruppelen en heel vaak moeten plassen. Ook urineweginfecties worden bij kinderen met obstipatie regelmatig beschreven. Kinderbekkenfysiotherapeuten kijken daarom naar het geheel: naar de houding op het toilet, het aanspannen en ontspannen van de bekkenbodemspieren en de gewoonten van het kind rond plassen en poepen.

Wat doet de kinderbekkenfysiotherapeut in het BOKi onderzoek?

Kinderen in de fysiotherapiegroep krijgen naast de standaardbehandeling van de huisarts een behandeling bij een gespecialiseerde kinderbekkenfysiotherapeut. Deze behandeling start binnen een week na de loting. De kinderbekkenfysiotherapeut stemt de behandeling af op het kind en op de leeftijd van het kind; bij jonge kinderen worden de ouders nadrukkelijk bij de behandeling betrokken, bij oudere kinderen ligt de nadruk meer op het kind zelf. De behandeling heeft zes doelen:

  • meer kennis over het poepen en over de rol die het kind en de ouders spelen bij het aanhouden van de klachten;
  • beter toiletgedrag en het oefenen van een stabiele houding op het toilet;
  • beter leren voelen wanneer je moet poepen;
  • leren ontspannen tijdens het poepen;
  • goed leren ademhalen, zodat er voldoende druk in de buik kan worden opgebouwd;
  • op een goede manier leren persen.

De kinderbekkenfysiotherapeut bepaalt hoeveel behandelingen een kind nodig heeft; meestal zijn dat drie tot zes behandelingen van een half uur, met een maximum van negen. De behandeling stopt eerder als zij succesvol is, of als er geen verbetering meer wordt verwacht. Biofeedback en elektrotherapie worden in dit onderzoek niet gebruikt: er is onvoldoende bewijs dat deze technieken bij kinderen met obstipatie werken en voor kinderen die via de huisarts komen vinden wij ze te ingrijpend. Na iedere behandeling noteert de kinderbekkenfysiotherapeut op een gestructureerd formulier welke onderdelen er aan bod zijn gekomen. Zo krijgen wij na afloop goed inzicht in wat er tijdens de behandelingen precies is gedaan.

Een behandelprogramma samen met de kinderbekkenfysiotherapeuten

Wij gebruiken in het BOKi onderzoek bewust geen strak voorgeschreven protocol. De kinderbekkenfysiotherapeuten stemmen hun behandeling af op wat ieder kind nodig heeft, precies zoals zij dat in de dagelijkse praktijk ook doen. Het behandelprogramma met de zes doelen is samen met ervaren kinderbekkenfysiotherapeuten opgesteld en vooraf voorgelegd aan alle deelnemende kinderbekkenfysiotherapeuten. Op die manier sluit het onderzoek zo goed mogelijk aan bij de praktijk en is de uitkomst straks ook echt bruikbaar voor huisartsen, kinderbekkenfysiotherapeuten, kinderen en hun ouders.

Welke kinderen kunnen meedoen?

Aan het BOKi onderzoek kunnen kinderen van 4 tot en met 17 jaar meedoen bij wie de huisarts functionele obstipatie heeft vastgesteld. Functionele obstipatie betekent dat er geen lichamelijke oorzaak voor de verstopping is; dat is bij de meeste kinderen met verstoppingsklachten het geval. Kinderen die in de afgelopen drie jaar al fysiotherapie of urotherapie voor obstipatie hebben gehad, kunnen niet meedoen, net als kinderen met een ernstige ziekte of met psychische problemen waardoor zij het onderzoek niet kunnen volgen. Beide ouders, en kinderen vanaf 12 jaar ook zelf, geven vooraf toestemming. Wij richten ons vooral op kinderen die nog maar kort klachten hebben, omdat de behandeling van een kinderbekkenfysiotherapeut juist vroeg in het beloop van de obstipatie het meeste effect zou kunnen hebben.

Wilt u ook meedoen?

Wij willen iedereen bedanken die op deze winterse avond naar Alkmaar is gekomen. Bent u kinder- of bekkenfysiotherapeut met een aanvullende opleiding kinderbekkenfysiotherapie en lijkt het u leuk om mee te werken aan wetenschappelijk onderzoek naar de behandeling van kinderen met obstipatie? Lees dan de informatie voor fysiotherapeuten en neem contact op met Jojanneke van Summeren via j.j.g.t.van.summeren@umcg.nl of via het contactformulier. Deelnemende kinderbekkenfysiotherapeuten kunnen na het inloggen met de toegestuurde gegevens meer informatie over het onderzoek lezen.

Het BOKi onderzoeksteam